Bebek neden kemirme ihtiyacı duyar?
Diş, diş etinin içinden yüzeye doğru ilerlerken bölgede bir baskı ve hassasiyet oluşur. Bebek bu duyguyu hafifletmek için diş etine karşı baskı uygulamak ister. Bu yüzden bu dönemde elini, battaniyesinin ucunu, oyuncaklarını ve hatta beşiğinin kenarını kemirir.
Kemirme, diş etine karşı uygulanan basıncın rahatsızlığı geçici olarak azaltmasıyla işe yarar. Soğuk ise bölgedeki şişliği ve hassasiyeti hafifletebilir. Etkili yöntemlerin çoğu bu iki basit ilkeye dayanır: güvenli bir yüzeye baskı ve hafif serinlik.
Bu ihtiyaç genellikle ilk dişler çıkmaya başlarken belirginleşir ve süt dişlerinin çıkışı tamamlanana kadar aralıklarla sürebilir; Amerikan Diş Hekimleri Birliği'nin (ADA) diş çıkış tablosuna göre bu, çoğu çocukta iki buçuk üç yaş civarıdır. Her diş için rahatsızlık birkaç günle sınırlı kalır.
İşe yarayan ve güvenli yöntemler
En basit yöntem temiz bir parmakla yapılan diş eti masajıdır. Ellerinizi yıkadıktan sonra, dişin çıkmak üzere olduğu bölgeye birkaç dakika boyunca hafif ve düzenli bir baskı uygulayın. Bebek çoğu zaman bu baskıya kendisi de karşılık verir ve parmağınızı ısırarak rahatlar.
Soğuk suyla ıslatılıp iyice sıkılmış temiz bir bez de işe yarar. Bezi buzdolabında kısa süre soğutup bebeğin kemirmesine izin verebilirsiniz. Bezin ağza sığmayacak büyüklükte olması ve bebek kemirirken başında bulunmanız gerekir.
Sağlam yapılı, tek parça silikon ya da kauçuk kaşıma halkaları da güvenli seçenekler arasındadır. Bunları buzdolabında soğutmak rahatlatıcı etkiyi artırır. Dondurucuya koymak ise önerilmez; donmuş halka çok sertleşir ve diş etini zedeleyebilir, hatta soğuk yanığına yol açabilir.
- Temiz parmakla nazik diş eti masajı
- Soğuk suyla ıslatılıp sıkılmış temiz bez
- Buzdolabında soğutulmuş, tek parça, sıvı içermeyen kaşıma halkası
- Ek gıdaya geçmiş bebekte, hekim önerisine uygun soğuk ve yumuşak yiyecekler
Kaşıma halkası seçerken nelere dikkat edilir?
Kaşıma halkası, bebeğin uzun süre ağzında tuttuğu bir üründür. Bu nedenle malzemesi, yapısı ve temizlenebilirliği önemlidir. Tek parça, içi boşluksuz ve yüzeyi pürüzsüz ürünler hem daha güvenli hem de daha kolay temizlenir.
İçi sıvı ya da jel dolu halkalar delinebilir ve içerikleri bebeğin ağzına kaçabilir. Ayrıca bu tür ürünlerin içinde zamanla bakteri üreyebilir. Küçük parçaları olan, boncuklu ya da üzerine yapıştırılmış süs taşıyan halkalar ise kopan parçaların yutulma riski taşır.
Halkanın ağza sığmayacak kadar büyük, bebeğin kendi başına tutabileceği kadar hafif olması gerekir. Satın alırken ambalajda yaş uyarısını ve gıdayla temasa uygunluk bilgisini kontrol etmek, kokusuz ve boyası dökülmeyen ürünleri tercih etmek iyi bir yoldur.
- Tek parça, içi dolu olmayan silikon ya da kauçuk yapı
- Sıvı ya da jel içermemesi
- Kopabilecek boncuk, süs ya da küçük parça bulunmaması
- Ağza tamamen sığmayacak boyut
- Bulaşık deterjanı ve suyla kolay temizlenebilmesi
- Çatlak ya da yırtık görüldüğünde hemen atılması
Diş jelleri ve uyuşturucu ürünler
Diş etine sürülen jeller hızlı bir çözüm gibi görünse de bebekler için genellikle önerilmez. Bu ürünlerin bir kısmı lokal uyuşturucu madde içerir. Bebeğin salyası jeli hızla dağıtıp yuttuğu için etki kısa sürer, uyuşukluk ise yutkunma refleksini geçici olarak etkileyebilir.
Bazı uyuşturucu içeriklerin küçük çocuklarda kanın oksijen taşıma kapasitesini bozan nadir ama ciddi bir yan etkiye yol açabildiği bilinmektedir. Bu nedenle ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), benzokain içeren diş jellerinin 2 yaşından küçük çocuklarda kullanılmamasını önerir. Bitkisel ya da doğal diye satılan bazı tablet ve jellerin içeriği de her zaman net değildir.
Bebeğinizin rahatsızlığı basit yöntemlerle geçmiyor ve uykusu ciddi şekilde bozuluyorsa çocuk doktorunuza başvurun. Ağrı kesici bir ilaç gerekip gerekmediğine, gerekiyorsa hangisinin ve ne miktarda kullanılacağına doktorunuz ya da eczacınız karar verir. İlaçları kendi başınıza ya da başka bir çocuğa önerilen ölçüyle kullanmayın.
Kaçınılması gereken ürün ve uygulamalar
Kehribar, ahşap ya da silikon boncuklu diş kolyeleri ve bileklikleri, diş çıkarma döneminde en çok sorulan ürünlerdendir. Bu ürünlerin rahatlattığına dair güvenilir bir kanıt yoktur. Buna karşılık boyna dolanma, boncukların kopup yutulması ya da soluk yoluna kaçması gibi ciddi riskler taşırlar. Uyurken takılmaları özellikle tehlikelidir.
Diş bisküvileri ve kemirme çubukları da dikkat gerektirir. Bunların çoğu şeker ya da diğer karbonhidratlar içerir ve uzun süre ağızda kalarak yeni çıkan dişlerde çürük riskini artırır. Ayrıca ıslandıkça parçalanıp boğulma riski oluşturabilirler.
Diş etine alkol, şekerli karışımlar, bal ya da toz halinde ilaç sürmek, diş etini kesmek ya da delmek gibi halk arasında bilinen uygulamalar da önerilmez. Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) önerisine göre bir yaşından küçük bebeklere bal verilmez; bu, dişlerden bağımsız olarak da sağlık açısından önemlidir.
- Kehribar ve boncuklu diş kolyeleri, bileklikler
- İçi sıvı dolu ya da donmuş kaşıma halkaları
- Uyuşturucu içerikli diş jelleri
- Şekerli diş bisküvileri ve kemirme çubukları
- Diş etine bal, şeker, alkol ya da bitkisel karışım sürmek
Temizlik ve günlük kullanım
Kaşıma halkaları ve emzikler gün içinde yere düşer, oyuncaklarla temas eder ve salyayla ıslanır. Her gün sıcak su ve bulaşık deterjanıyla yıkayıp iyice durulamak yeterlidir. Ürünün izin verdiği durumlarda kaynatma ya da buharla sterilizasyon da kullanılabilir; ambalajdaki talimatlara uyun.
Bebeğin halkasını ya da emziğini kendi ağzınıza alarak temizlemek, çürük yapan bakterilerin bebeğe geçmesini kolaylaştırabilir. Yere düşen ürünü suyla yıkamak bu açıdan daha güvenlidir. Yedek bir halkayı buzdolabında hazır tutmak da gün içinde işinizi kolaylaştırır.
Halkaları düzenli olarak kontrol edin. Yüzeyde çatlak, yırtık ya da renk değişikliği görürseniz ürünü atın. Bebek kemirirken başında olmak ve halkayı uyku sırasında beşikte bırakmamak, olası kazaları önler.
Halkayı emzik klipsine ya da bebeğin kıyafetine uzun bir kordonla bağlamaktan kaçının. Kısa ve güvenlik standardına uygun bir klips kullanılabilir, ancak uyku sırasında çıkarılmalıdır. Kordon ne kadar kısa olursa boyna dolanma riski o kadar azalır.
Ne zaman diş hekimine başvurmalı?
Diş çıkarmanın getirdiği rahatsızlık çoğu zaman birkaç gün içinde geçer. Diş etinde belirgin şişlik, akıntı ya da kanama, bebeğin günlerce beslenmeyi reddetmesi ya da diş etinde uzun süre kalan mavimsi bir kabarıklık varsa diş hekimine gösterin.
Yüksek ateş, ishal, kusma ve halsizlik ise diş çıkarmayla açıklanmaz; bu belirtilerde çocuk doktoruna başvurulmalıdır. İlk diş çıktıktan sonraki birkaç ay içinde yapılan ilk diş hekimi ziyareti, diş çıkarma döneminin nasıl geçtiğini konuşmak ve doğru ürünleri öğrenmek için de iyi bir fırsattır.
Santral Kids'te
Santral Kids'te bu konu nasıl ele alınır?
Diş çıkarma dönemindeki bebeklerin ailelerinden en sık duyduğumuz soru, hangi ürünün güvenli olduğudur. Muayenede önce evde neler kullanıldığını dinler, bebeğin diş etlerini ve çıkmakta olan dişleri değerlendiririz.
Güvenli rahatlatma yöntemlerini ve kaçınılması gereken ürünleri aileyle birlikte konuşuruz. Diş etinde ya da yeni çıkan dişlerde dikkat gerektiren bir bulgu varsa, izlem mi yoksa tedavi mi gerektiğine muayenede karar verir, bunu aileye açıkça anlatırız.
Sık sorulanlar
Kaşıma halkasını dondurucuya koyabilir miyim?
Önerilmez. Donmuş halka çok sertleşir ve hassas diş etini zedeleyebilir, uzun temasla soğuk yanığına yol açabilir. Halkayı buzdolabında soğutmak yeterli serinliği sağlar ve daha güvenlidir.
Diş kolyeleri gerçekten işe yarar mı?
Kehribar ya da boncuklu diş kolyelerinin ağrıyı azalttığına dair güvenilir bir kanıt bulunmuyor. Buna karşılık boğulma ve boncukların yutulması gibi ciddi riskler taşıdıkları için bebeklerde kullanılmaları önerilmez.
Eczanede satılan diş jellerini kullanabilir miyim?
FDA'ya göre benzokain içeren diş jelleri 2 yaşından küçük çocuklarda kullanılmamalıdır; etkileri kısa sürer ve bazı içerikler nadir ama ciddi yan etkilere yol açabilir. Bir ürün kullanmayı düşünüyorsanız önce çocuk doktorunuza ya da eczacınıza danışın.
Ek gıdaya geçen bebeğe soğuk meyve verebilir miyim?
Ek gıdaya başlamış ve çocuk doktorunun önerdiği kıvamlarda beslenen bir bebeğe soğuk ve yumuşak yiyecekler verilebilir. Boğulma riskine karşı sert ve iri parçalardan kaçının, bebek yerken mutlaka başında olun.
Bebeğim kaşıma halkasını sevmiyor, başka ne yapabilirim?
Her bebek aynı yönteme ilgi göstermez. Temiz parmağınızla diş eti masajı, soğuk suyla ıslatılıp sıkılmış temiz bir bez ya da farklı doku ve şekilde bir halka denenebilir. Bol kucak ve oyunla dikkatini dağıtmak da rahatsızlığı hafifletmeye yardım eder.
Kaşıma halkasını ne sıklıkla değiştirmeliyim?
Belirli bir süre yoktur; halkanın durumu belirleyicidir. Yüzeyde çatlak, yırtık, yapışkanlık ya da renk değişikliği görürseniz hemen atın. Birkaç halkayı dönüşümlü kullanmak hem temizliği hem de soğutmayı kolaylaştırır.
Bu yazı Santral Klinik editör ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayenede hekim tarafından verilir.
