İçeriğe geç

Bebeklik ve ilk dişler

Diş çıkarırken ateş ve ishal olur mu? Belirtileri doğru okumak

Bebek huysuzlanıp ateşlendiğinde ya da dışkısı sulandığında akla ilk gelen açıklama çoğu zaman diş olur. Diş çıkarma gerçekten bazı rahatsızlıklara yol açabilir, ama yüksek ateş ve ishal genellikle bu tabloya ait değildir. Bu yazıda diş çıkarmaya bağlanabilecek belirtileri, başka bir hastalığı düşündürmesi gereken işaretleri ve evde neler yapabileceğinizi ayırt etmenize yardımcı olmak istiyoruz.

· Santral Klinik editör ekibi

Diş çıkarmanın gerçek belirtileri

Diş, diş etinin içinden yüzeye doğru ilerlerken bölgede hafif bir şişlik ve hassasiyet oluşur. Bebek bu baskıyı azaltmak için eline geçen her şeyi ağzına götürür, kemirir, yumruğunu emer. Salya belirgin şekilde artar; çenesinde, boynunda ya da göğsünde salyaya bağlı kızarıklık görülebilir.

Bazı bebekler bu dönemde daha huysuz, daha çabuk ağlayan ve kucaktan inmek istemeyen bir hâl alır. Uyku bölünebilir, gece uyanmaları artabilir. Emme sırasında diş eti hassaslaştığı için bebek memeyi ya da biberonu kısa süreliğine reddedip yeniden isteyebilir. Kulağını ya da yanağını ovuşturmak da sık görülür, çünkü diş eti ile kulak bölgesi aynı sinirlerle bağlantılıdır.

Bu belirtiler genellikle dişin çıkmasından birkaç gün önce başlar ve diş diş etini deldikten kısa süre sonra azalır. Her bebek bunları yaşamaz; bazı bebeklerde dişin çıktığı ancak kaşık çarptığında fark edilir.

  • Artan salya ve çevresinde kızarıklık
  • Kemirme, yumruk emme, eline geçeni ağza götürme
  • Diş etinde hafif şişlik ve kızarıklık
  • Huysuzluk ve uyku bölünmesi
  • Kısa süreli iştah azalması
  • Kulak ya da yanak ovuşturma

Ateş: diş mi, enfeksiyon mu?

Araştırmalar ve çocuk sağlığı kuruluşlarının genel görüşü, diş çıkarmanın vücut ısısında en fazla hafif bir yükselmeye yol açabileceği yönündedir. Yani bebek biraz sıcak hissedilebilir, ama gerçek bir ateş, yani 38 derece ve üzeri bir ölçüm, diş çıkarmayla açıklanmaz.

Diş çıkarma dönemi, bebeğin anneden geçen bağışıklığının azaldığı ve dünyayı ağzıyla keşfettiği yaşlara denk gelir. Bebek her şeyi ağzına götürdüğü için bu aylarda viral enfeksiyonlar, kulak iltihapları ve mide bağırsak enfeksiyonları da sık görülür. Ateş çıktığında dişin yanı sıra bu olasılıkların da düşünülmesi gerekir.

Ateşi dişe bağlayıp beklemek, tedavi gerektiren bir enfeksiyonun geç fark edilmesine yol açabilir. Bu nedenle ateşi bir termometreyle ölçmek ve yüksek ateşte bebeğin çocuk doktoruna gösterilmesi en güvenli yaklaşımdır. Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) önerisine göre üç aydan küçük bir bebekte herhangi bir ateş beklemeden çocuk doktoruna gösterilmelidir.

İshal, kusma ve döküntü dişten mi?

Salyanın artması dışkının hafifçe yumuşamasına yol açabilir, ancak sık, sulu ve kokulu ishal diş çıkarmanın bir belirtisi değildir. Bu tablo çoğu zaman mide bağırsak enfeksiyonunu düşündürür ve özellikle küçük bebeklerde sıvı kaybına yol açabilir.

Kusma, yaygın vücut döküntüsü, burun akıntısıyla birlikte öksürük ya da halsizlik de dişe bağlanmamalıdır. Dişler çıkarken bebeğin genel durumu çoğunlukla iyidir: oynar, güler, aralarda rahat beslenir. Bebek durgunlaşmışsa, her zamanki tepkilerini vermiyorsa bunun başka bir nedeni olabilir.

Salyanın çene ve boyunda yaptığı kızarıklık ise diş dönemiyle ilişkili ve zararsızdır. Cildin sık sık yumuşak bir bezle kurulanması ve bariyer krem kullanımı yardımcı olur. Kızarıklık yayılırsa, sulanırsa ya da kabarcık oluşursa çocuk doktoruna gösterin.

Evde rahatlatmak için yapabilecekleriniz

Diş çıkarmanın verdiği rahatsızlık çoğu zaman basit yöntemlerle azalır. Temiz parmağınızla diş etine birkaç dakika nazikçe bastırmak ya da ovmak, bebeğe iyi gelebilir. Buzdolabında soğutulmuş, sıvı içermeyen sağlam bir kaşıma halkası ya da soğuk suyla ıslatılıp sıkılmış temiz bir bez de kullanılabilir.

Bebeğinizin fazla salyasını sık sık kurulayın, gece uykusu bölünüyorsa uyku düzenini olabildiğince korumaya çalışın. Bu dönemde biraz fazla kucak ve ilgi istemesi doğaldır. Ağrı kesici ya da ateş düşürücü vermeyi düşünüyorsanız ilaç seçimi ve doz konusunda çocuk doktorunuza ya da eczacınıza danışın.

Diş etine sürülen uyuşturucu jeller, kehribar ya da benzeri diş kolyeleri ve bitkisel karışımlar bebekler için önerilmez. Kolyeler boğulma ve soluk yolu tıkanması riski taşır; uyuşturucu jellerin bazı içerikleri küçük çocuklarda ciddi yan etkilere yol açabilir.

  • Temiz parmakla diş etine nazik masaj yapın.
  • Buzdolabında soğutulmuş sağlam kaşıma halkası verin, dondurucuya koymayın.
  • Salyayı sık sık kurulayın, cilde bariyer krem sürün.
  • Ağız bakımını sürdürün; çıkan dişi günde iki kez fırçalayın.
  • İlaç gerekiyorsa doktorunuza ya da eczacınıza danışın.

Beklemeden doktora başvurmanız gereken işaretler

Diş çıkarma bebeği huzursuz edebilir ama hasta etmez. Aşağıdaki belirtiler, dişin ötesinde bir sağlık sorununu düşündürür ve çocuk doktoru tarafından görülmeyi gerektirir. Bu listeyi ateş ölçerinizin yanında tutmak işinizi kolaylaştırabilir.

Sıvı kaybı belirtilerine özellikle dikkat edin. Bebekler ishal ve kusmayla hızla sıvı kaybedebilir; bu durum geciktirilmemesi gereken bir durumdur.

  • 38 derece ve üzerinde ölçülen ateş; Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) uyarısına göre üç aydan küçük bebekte ise her türlü ateş
  • Bir günden uzun süren ateş ya da ateş düşürücüye rağmen düşmeyen ateş
  • Sık, sulu ishal veya tekrarlayan kusma
  • Bezlerin her zamankinden belirgin şekilde az ıslanması, ağız kuruluğu, gözyaşı olmadan ağlama
  • Bıngıldağın çökük görünmesi, aşırı uyuklama ya da tepkisizlik
  • Yaygın döküntü, nefes almada zorluk
  • Ateşle birlikte kulak çekiştirme ve sürekli ağlama
  • Diş etinde akıntı, belirgin şişlik ya da yüzde şişlik

Belirti günlüğü tutmak neden işe yarar?

Diş çıkarma ile hastalık belirtilerini ayırmanın pratik bir yolu, birkaç gün boyunca kısa notlar almaktır. Ateşi ölçtüğünüz saati ve değeri, bebeğin kaç kez beslendiğini, bez sayısını, dışkının kıvamını ve uyku düzenini telefonunuza yazmanız yeterlidir. Bu notlar, doktora başvurduğunuzda neyin ne zaman başladığını netleştirir.

Günlük, aynı zamanda bir örüntüyü de ortaya çıkarır. Her diş öncesinde iki üç gün süren huzursuzluk ve salya artışı görülüp diş çıkınca rahatlama oluyorsa, bu bebeğinizin diş çıkarma tarzıdır. Buna karşın ateşin yükselmesi, bezlerin azalması ya da bebeğin giderek durgunlaşması, tablonun dişle ilgili olmadığını daha erken fark etmenizi sağlar.

Amerikan Diş Hekimleri Birliği'nin (ADA) diş çıkış tablosuna göre azı dişleri genellikle bir ile üç yaş arasında çıkar ve daha geniş yüzeyleri nedeniyle bazı çocuklarda daha belirgin rahatsızlık yapabilir. Bu yaştaki çocuk ne hissettiğini kısmen anlatabilir; ağzının arka tarafını gösterebilir. Yine de yüksek ateş ve ishal bu yaşta da dişe bağlanmamalıdır.

Diş hekimi bu dönemde nasıl yardımcı olur?

Ateş ve ishal gibi genel belirtiler çocuk doktorunun değerlendirme alanıdır. Diş hekimi ise diş çıkarma sürecinin ağız içindeki yönleriyle ilgilenir: dişin normal ilerleyip ilerlemediğine, diş etinde kist ya da iltihap olup olmadığına ve yeni çıkan dişlerin sağlıklı olup olmadığına bakar.

Bu muayene aynı zamanda ailenin sorularını sormak için iyi bir fırsattır. Hangi kaşıma halkasının uygun olduğu, diş macununun ne kadar kullanılacağı, gece beslenmesinin dişleri nasıl etkilediği gibi konular, ilk dişlerin çıktığı aylarda en çok merak edilen başlıklardır.

Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD), ilk diş hekimi ziyaretinin ilk diş çıktığında ya da en geç bir yaşında yapılmasını önerir. Bu ziyaret, bebeğin ağzına bakmanın yanında evde uygulanacak bakım planını da netleştirir.

Santral Kids'te

Santral Kids'te bu konu nasıl ele alınır?

Diş çıkarma dönemindeki bir bebeği muayene ederken önce aileyi dinler, belirtilerin ne zaman başladığını ve bebeğin genel durumunu sorarız. Ağız içinde dişin ilerleyişine, diş etinin durumuna ve yeni çıkan dişlerin yüzeyine bakarız.

Ateş, ishal ya da genel durumda bozulma gibi ağız dışı bulgular varsa bunların çocuk doktoruyla değerlendirilmesini öneririz. Ağız bakımı ve rahatlatma yöntemlerini aileyle birlikte konuşur, gerekirse kontrol zamanını muayenede planlarız.

Sık sorulanlar

Diş çıkarırken vücut ısısı ne kadar yükselebilir?

Diş çıkarma en fazla hafif bir ısı artışına yol açabilir. 38 derece ve üzeri bir ateş dişle açıklanmaz ve başka bir neden araştırılmalıdır. Ateşi elle değil, termometreyle ölçmeniz daha doğru bilgi verir.

Bebeğimin ishali var, dişten olabilir mi?

Salyanın artmasıyla dışkı biraz yumuşayabilir, ancak sık ve sulu ishal diş çıkarmaya bağlı değildir. Özellikle bezlerin az ıslanması ya da bebeğin halsizleşmesi gibi sıvı kaybı belirtileri varsa çocuk doktorunuza başvurun.

Diş çıkarma belirtileri ne kadar sürer?

Belirtiler çoğu zaman dişin çıkmasından birkaç gün önce başlar ve diş diş etinden göründükten sonra azalır. Her diş için bu süre farklı olabilir; azı dişlerinde rahatsızlık bazen daha belirgin hissedilir.

Diş kolyesi kullanmak işe yarar mı?

Kehribar ya da benzeri diş kolyelerinin bebeklerde kullanılması önerilmez. Bu kolyelerin faydası gösterilmemiştir ve boyna dolanma, boncukların kopup yutulması ya da soluk yoluna kaçması gibi ciddi riskler taşır.

Diş çıkaran bebek beslenmeyi reddederse ne yapmalıyım?

Bebek diş eti hassasken kısa süre memeyi ya da biberonu bırakabilir. Soğuk bir kaşıma halkası sonrası yeniden denemek işe yarayabilir. Bebek birkaç öğün üst üste yeterince içmiyorsa ya da sıvı kaybı belirtileri görülüyorsa doktora başvurun.

Bu yazı Santral Klinik editör ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayenede hekim tarafından verilir.

İlk randevuyu birlikte planlayalım

Online randevu sisteminden size uygun saati seçin ya da bizi arayın; ilk ziyareti birlikte planlayalım.