İçeriğe geç

Süt dişi ve tedaviler

Süt dişine kanal tedavisi (pulpotomi) nedir?

Çürük süt dişinin sinirine ulaştığında aileler çoğu zaman iki seçenek duyar: dişi çekmek ya da kanal tedavisi yapmak. Süt dişlerinde kanal tedavisi, yetişkinlerdekinden farklı ilerler ve çoğu durumda yalnızca sinirin taç kısmındaki bölümü tedavi edilir. Bu yazıda pulpotomi ve pulpektominin ne olduğunu, hangi dişte hangisinin seçildiğini, işlem gününü ve tedaviden sonraki takibi anlatıyoruz.

· Santral Klinik editör ekibi

Dişin siniri nedir, çürük ona ulaşınca ne olur?

Her dişin ortasında, halk arasında sinir denen, damar ve sinir liflerinden oluşan canlı bir doku bulunur. Bu dokuya pulpa denir. Pulpa, dişin taç kısmındaki bir odadan başlar ve köklerin içindeki ince kanallar boyunca devam eder.

Süt dişlerinde mine ve dentin tabakası incedir, pulpa odası ise dişin boyutuna göre geniştir. Bu yüzden çürük, kalıcı dişlere göre pulpaya daha kısa sürede ulaşabilir. Çürük bakterileri pulpaya yaklaştığında önce soğuk ve tatlıya hassasiyet, ardından yemek sırasında ya da gece başlayan ağrı görülebilir.

Pulpa iltihabı ilk aşamada yalnızca taç kısmındaki dokuyla sınırlı kalabilir. Bu aşamada kök kanallarındaki doku hâlâ sağlıklıdır ve korunabilir. İltihap köklere yayıldığında ya da doku canlılığını yitirdiğinde tedavinin kapsamı değişir.

Bazı çocuklar ağrıyı açıkça söylemez; yalnızca bir tarafla çiğner ya da soğuk içeceklerden kaçınır. Bu küçük değişiklikler de dikkat edilmesi gereken işaretlerdir.

Pulpotomi ve pulpektomi arasındaki fark

Pulpotomi, pulpanın yalnızca taç kısmındaki iltihaplı bölümünün çıkarılması, kök kanallarındaki sağlıklı dokunun korunmasıdır. Pulpa odası temizlendikten sonra kök girişleri, dokunun iyileşmesini destekleyen bir malzemeyle örtülür ve diş kapatılır. Süt dişlerinde en sık yapılan kanal tedavisi türü budur.

Pulpektomi ise pulpanın kök kanallarındaki bölümünün de çıkarılmasıdır. Kanallar temizlenir ve süt dişinin kökü erirken onunla birlikte emilebilen özel bir malzemeyle doldurulur. Bu nokta önemlidir: süt dişi kanallarına kalıcı dişlerde kullanılan dolgu malzemeleri konmaz, çünkü kök doğal olarak erimeye devam etmelidir.

Pulpanın üzerinde ince bir sağlıklı doku tabakası kaldığı derin çürüklerde ise sinire hiç girilmeden koruyucu bir malzeme yerleştirilebilir. Bu yaklaşım dolaylı pulpa örtülemesi olarak bilinir ve uygun dişte pulpayı tamamen korumayı amaçlar.

Hangi süt dişine uygulanabilir?

Kanal tedavisi kararı, dişin kurtarılabilir olup olmadığı ve ağızda kalmaya değip değmeyeceği üzerinden verilir. Değişim zamanına uzun süre olan bir süt azısı, çocuğun çiğnemesi ve kalıcı dişin yerinin korunması için önemlidir. Bu dişte kanal tedavisi, çekim ve yer tutucuya göre çoğu zaman daha uygun bir seçenektir.

Buna karşılık kökü büyük ölçüde erimiş, sallanan ve altındaki kalıcı dişi sürmeye yakın bir süt dişinde tedavi yerine çekim ya da izlem düşünülebilir. Kökte geniş bir enfeksiyon alanı olan, kök yapısı bozulmuş ya da dolgu ve kuronla onarılamayacak kadar yıkılmış dişlerde de kanal tedavisinin başarı şansı düşüktür.

Hekim bu kararı verirken aşağıdaki bulgulara bakar:

  • Ağrının türü: yalnızca yemekle mi geliyor, yoksa kendiliğinden ve gece mi başlıyor?
  • Diş etinde şişlik, sivilce benzeri kabarcık ya da akıntı olup olmadığı.
  • Dişin sallanma derecesi.
  • Röntgende kök ucunda ve kökler arasında enfeksiyon belirtisi.
  • Süt dişi kökünün ne kadar eridiği ve kalıcı dişin konumu.
  • Dişin işlemden sonra dolgu ya da kuronla onarılabilecek kadar sağlam kalıp kalmayacağı.

Tedavi günü nasıl geçer?

İşlemden önce diş bölgesi uyuşturulur. Hekim, uyuşturmanın etkili olduğundan emin olduktan sonra çürük dokuyu temizler ve pulpa odasına ulaşır. Pulpotomide taç kısmındaki doku çıkarılır, kanama kontrol edilir ve kök girişleri örtülür. Kanamanın durumu, hekime kök kanallarındaki dokunun ne kadar sağlıklı olduğu hakkında bilgi verir.

İşlem çoğu zaman tek seansta tamamlanır ve diş aynı gün kapatılır. Pulpektomide kanalların temizlenmesi ve doldurulması daha uzun sürebilir; enfeksiyonun durumuna göre tedavi iki seansa bölünebilir.

Çocuğa işlem önceden onun dilinde anlatılır. Ağzın açık kalması gereken süre uzun olabileceği için ara verilir, çocuğun dinlenmesine izin verilir. Uyumun zor olduğu ya da çok sayıda dişin tedavi gerektirdiği durumlarda sedasyon ya da genel anestezi seçenekleri de aileyle konuşulabilir.

Uyuşturma etkili olduğunda çocuk işlem sırasında çoğu zaman yalnızca basınç ve titreşim hisseder. Hekim, çocuğun bir şey hissettiğinde haber vermesi için önceden bir işaret kararlaştırır. Bu işaret, çocuğun kontrolün kendisinde olduğunu hissetmesini sağlar ve işlemin daha sakin ilerlemesine yardım eder.

Neden çoğu zaman kuron önerilir?

Kanal tedavisi yapılan süt azısı, çürük ve tedavi nedeniyle iç kısmından önemli ölçüde zayıflamıştır. Bu dişe yalnızca dolgu yapıldığında, çiğneme kuvvetiyle dişin duvarları kırılabilir ya da dolgu kenarından sızıntı oluşabilir. Sızıntı, tedavi edilen kanal bölgesine yeniden bakteri girmesine yol açabilir.

Bu nedenle kanal tedavisi yapılan süt azılarında çoğu zaman hazır kuron önerilir. Kuron dişin tamamını sararak hem dişi kırılmaya karşı korur hem de iç kısmı ağız ortamından yalıtır. Süt dişlerinde kullanılan hazır kuronların paslanmaz çelik ve diş renginde türleri vardır; seçim dişin konumuna ve duruma göre yapılır.

Süt ön dişlerinde ya da madde kaybı az olan dişlerde ise iyi bir dolgu yeterli olabilir. Hekim bu kararı işlemden sonra kalan diş dokusuna göre verir.

Paslanmaz çelik kuronlar dayanıklıdır ve süt azılarında uzun yıllardır kullanılmaktadır; gümüş renkli göründükleri için bazı aileler görünüm konusunda soru sorabilir. Diş renginde kuronlar daha doğal görünür, ancak uygulanabilmeleri için dişte belli koşulların sağlanması gerekir. Her iki seçenek de diş değişim zamanında süt dişiyle birlikte düşer.

Tedaviden sonra evde ve kontrollerde

Uyuşukluk geçene kadar çocuğun yanağını ve dudağını ısırmaması için gözetilmesi, sıcak içecek ve katı yiyecek verilmemesi önerilir. İlk bir iki gün dişte hafif hassasiyet olabilir. Ağrı kesici gerekirse hangi ilacın hangi miktarda verileceğini hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Kanal tedavisi yapılmış süt dişi, diğer dişler gibi fırçalanır. Kuron yapıldıysa kuronun diş etiyle birleştiği çizgi özellikle dikkatle temizlenmelidir. Bu bölgede biriken plak diş eti iltihabına yol açabilir.

Tedavinin başarısı belli aralıklarla yapılan kontrollerle izlenir. Hekim gerekli gördüğünde kontrol röntgeni çekerek kök ucunda enfeksiyon belirtisi olup olmadığını ve alttaki kalıcı dişin gelişimini değerlendirir. Kanal tedavisi yapılmış süt dişleri çoğu zaman doğal değişim zamanında normal şekilde sallanıp düşer.

Ne zaman beklemeden başvurmalı?

Tedaviden sonraki ilk günlerde hafif hassasiyet beklenebilir. Ancak aşağıdaki belirtiler tedavi edilen dişte ya da çevresinde yeni bir sorun olabileceğini gösterir ve kontrol gününü beklemeden hekime başvurmayı gerektirir:

  • Günler içinde azalmak yerine artan ya da geceleri uyandıran ağrı.
  • Tedavi edilen dişin yanındaki diş etinde sivilce benzeri kabarcık, akıntı ya da kötü tat.
  • Yanakta, göz altında ya da çene altında şişlik.
  • Ağrıyla birlikte ateş ya da halsizlik.
  • Kuronun ya da dolgunun düşmesi, kırılması.
  • Dişte giderek artan sallanma.

Santral Kids'te

Santral Kids'te bu konu nasıl ele alınır?

Siniri etkilenmiş bir süt dişinde önce çocuğun şikâyetini ve dişin geçmişini aileyle birlikte dinleriz. Muayene ve gerekirse röntgenle dişin kurtarılıp kurtarılamayacağını değerlendirir, pulpotomi, pulpektomi ve çekim seçeneklerinin o diş için ne anlama geldiğini sade bir dille anlatırız.

Tedaviye karar verildiğinde adımları çocuğa önceden gösterir, işlem sırasında ara vererek ilerleriz. Tedaviden sonra dişi ve altındaki kalıcı dişin gelişimini kontrollerde birlikte izleriz.

Sık sorulanlar

Süt dişine kanal tedavisi yapmak yerine çekmek daha basit değil mi?

Çekim tek seferde biter gibi görünse de değişim zamanına uzun süre olan bir süt azısının erken kaybı yer kaybına yol açabilir ve yer tutucu gerektirebilir. Kurtarılabilecek bir diş için kanal tedavisi çoğu zaman tercih edilir. Karar dişin durumuna göre muayenede verilir.

Kanal tedavisi kalıcı dişe zarar verir mi?

Süt dişi kanallarında, kök erirken emilebilen özel malzemeler kullanılır ve işlem alttaki kalıcı dişin gelişimini dikkate alarak yapılır. Asıl risk, tedavi edilmeyen enfeksiyonun kalıcı diş tomurcuğunu etkilemesidir. Kontrol röntgenleri bu açıdan da önemlidir.

Pulpotomi yapılan diş tekrar ağrır mı?

Uygun dişe yapılan ve iyi kapatılan pulpotomilerin büyük kısmı sorunsuz kalır. Ancak kök kanallarındaki doku sanıldığından fazla etkilenmişse ya da dolgu kenarından sızıntı olursa yeniden ağrı veya şişlik gelişebilir. Bu durumda diş yeniden değerlendirilir; pulpektomi ya da çekim gerekebilir.

Diş ağrımıyorsa kanal tedavisine gerek olabilir mi?

Evet. Süt dişlerinde pulpa bazen sessizce canlılığını yitirir ve enfeksiyon ağrı yapmadan kök ucuna yayılabilir. Diş etindeki küçük bir kabarcık ya da röntgendeki bulgu, ağrı olmasa da tedavi gerektiğini gösterebilir. Bu yüzden ağrının yokluğu tek başına ölçüt değildir.

Tedaviden sonra antibiyotik gerekir mi?

Çoğu pulpotomi ve pulpektomide antibiyotik gerekmez; asıl tedavi enfeksiyon kaynağının temizlenmesidir. Yüzde yayılan şişlik, ateş gibi durumlarda hekim antibiyotik başlayabilir. Evde kalan eski antibiyotikleri çocuğunuza kendiniz başlamayın; ilaç kararı hekime aittir.

Süt ön dişine de kanal tedavisi yapılır mı?

Yapılabilir. Darbe ya da çürük nedeniyle siniri etkilenen süt ön dişlerinde, diş değişim zamanına uzaksa ve kökü uygunsa kanal tedavisi düşünülebilir. Diş kurtarılamıyorsa çekim ve sonrasında görünüm ile konuşma açısından seçenekler aileyle konuşulur.

Bu yazı Santral Klinik editör ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayenede hekim tarafından verilir.

İlk randevuyu birlikte planlayalım

Online randevu sisteminden size uygun saati seçin ya da bizi arayın; ilk ziyareti birlikte planlayalım.