İçeriğe geç

Ağız bakımı ve fırçalama

Çocuklarda diş macunu ne kadar kullanılmalı? Pirinç tanesi ve bezelye ölçüsü

Çocuk diş macunu reklamlarında fırçanın üzerine dalga dalga sıkılmış macun görürüz. Oysa çocuklar için önerilen miktar bundan çok daha azdır ve bu küçük ölçü, florürün faydasını alırken fazlasını yutmanın önüne geçer. Bu yazıda yaşa göre macun miktarını, pirinç ve bezelye ölçüsünün pratikte nasıl alınacağını, macun seçerken ambalajda nelere bakılacağını ve fırçalama sonrası yapılacakları anlatıyoruz.

· Santral Klinik editör ekibi

Miktar neden bu kadar önemli?

Florür, diş minesini asitlere karşı daha dayanıklı hâle getirir ve çürüğün erken aşamasındaki mine kaybının onarılmasına yardım eder. Bu nedenle çocuk diş hekimliği kuruluşları, ilk dişten itibaren florürlü diş macunu kullanılmasını önerir. Florürsüz macunlar, temizlik hissi verse de çürüğe karşı aynı korumayı sağlamaz.

Küçük çocuklar fırçalama sırasında macunun bir kısmını yutar; çünkü tükürmeyi henüz bilmezler ya da tadını sevdikleri için macunu yemek isterler. Kalıcı dişlerin minesi ilk yıllarda çenede oluşmaya devam eder. Bu dönemde uzun süre ve düzenli olarak fazla florür yutulması, kalıcı dişlerde beyaz çizgi ya da lekeler şeklinde görülen florozise yol açabilir.

Önerilen küçük ölçü, bu iki durumu dengelemek için belirlenmiştir: dişlerin yüzeyinde koruyucu etki için yeterli florür bulunur, yutulan miktar ise güvenli sınırlar içinde kalır. Yani çocuklarda doğru macun kullanımı, macundan vazgeçmek değil, ölçüyü doğru almaktır.

Yaşa göre önerilen miktarlar

Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi'nin (AAPD) önerdiği ölçüler şöyledir. Bu ölçüler, çocuğun ağız sağlığı durumuna göre diş hekiminiz tarafından farklı önerilebilir; çürük riski yüksek çocuklarda hekim ek koruyucu yöntemler planlayabilir.

Bu ölçüler, macunun fırça kıllarının üzerine sürülmüş hâlini anlatır. Fırçanın tüm uzunluğu boyunca macun sıkmak, küçük bir çocuk için önerilen miktarın birkaç katı anlamına gelir.

  • İlk dişten üç yaşına kadar (AAPD): pirinç tanesi büyüklüğünde, kılların üzerine ince bir sürme
  • Üç ile altı yaş arası (AAPD): bezelye tanesi büyüklüğünde
  • Okul çağında: bezelye tanesi kadar; tükürmeyi iyi bilen çocukta hekim önerisine göre
  • Her yaşta: günde iki kez, sabah ve akşam son yiyecekten sonra

Pirinç ve bezelye ölçüsü pratikte nasıl alınır?

Pirinç tanesi ölçüsü için tüpü fırçanın kıllarına dik tutun ve çok hafif bastırarak kılların ortasına küçük bir nokta bırakın. Bir başka yöntem, macunu kılların üzerine değdirip hemen çekmektir; böylece kıllara yalnızca ince bir tabaka sürülmüş olur. Bu miktar ilk bakışta çok az görünebilir, ama küçük bir ağız için yeterlidir.

Bezelye tanesi ölçüsü, fırça başının yaklaşık üçte biri kadar bir alanı kaplayan küçük, yuvarlak bir topçuktur. Bu miktar fırça başının yarısından azdır. Fırça kılları boyunca uzanan bir şerit sıkılmamalıdır.

Macun miktarını çocuğa bırakmak yerine bir yetişkinin sıkması önerilir. Yeni bir tüpe başlarken ilk birkaç gün ölçüye dikkat etmek, bir süre sonra el alışkanlığına dönüşür. Bazı aileler, banyo aynasına iki ölçünün gerçek boyutlu bir resmini yapıştırmayı yararlı bulur.

  • Macunu her zaman yetişkin sıksın.
  • Pirinç tanesi: kılların üzerine ince bir sürme ya da küçük bir nokta
  • Bezelye tanesi: fırça başının üçte biri kadar küçük bir topçuk
  • Tüpü çocuğun ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Macun seçerken ambalajda neye bakılır?

Diş macunu ambalajlarında florür içeriği genellikle ppm biriminde yazılır. Çocuklar için önerilen florür miktarı, yaş ve çürük riskine göre değişebilir. Hangi değerin çocuğunuza uygun olduğunu diş hekiminize sormanız önerilir; ambalajdaki yaş aralığı bilgisi de bu konuda bir fikir verir.

Florür içermeyen ya da çok düşük miktarda içeren macunlar, çürüğe karşı beklenen korumayı sağlamaz. Doğal, bitkisel ya da organik olarak tanıtılan bazı ürünlerin florür içermediğini ambalajın içerik listesinden kontrol edebilirsiniz. Florür içeren bir çocuk macunu, doğru miktarda kullanıldığında güvenlidir.

Tat ve renk, çocuğun fırçalamayı kabul etmesini kolaylaştırabilir. Ancak çok tatlı ve şekerleme aromalı macunlar, bazı çocukların macunu yeme isteğini artırabilir. Çocuğunuz macunu yutmaya eğilimliyse daha hafif aromalı bir ürüne geçmek yardımcı olabilir.

Fırçalamadan sonra ne yapılmalı?

Fırçalama bittiğinde çocuğun fazla macunu tükürmesi, ama ağzını bol suyla çalkalamaması önerilir. Ağızda kalan az miktardaki florür, dişlerin yüzeyinde bir süre daha etkisini sürdürür. Bol suyla çalkalamak bu etkiyi azaltır.

Tükürmeyi henüz bilmeyen küçük çocuklarda fazla macun temiz bir bez ya da gazlı bezle silinebilir. Tükürme becerisi genellikle okul öncesi dönemde gelişir. Bu beceriyi oyunla öğretmek, örneğin lavaboya bir hedef belirlemek, işi kolaylaştırır.

Akşam fırçalamasından sonra çocuğun su dışında bir şey yiyip içmemesi önerilir. Böylece hem florür etkisi korunur hem de gece boyunca dişlerin üzerinde şeker kalmaz. Gece süt içme alışkanlığı varsa, akşam fırçalaması bu süt içildikten sonra yapılmalıdır.

  • Fazla macunu tükürtün, bol suyla çalkalatmayın.
  • Küçük çocukta fazlayı bezle silin.
  • Akşam fırçalamasından sonra yalnızca su verin.
  • Tükürmeyi oyunla öğretin.

Çocuk macunu yutarsa ne olur?

Fırçalama sırasında önerilen ölçüdeki macunun bir kısmının yutulması beklenen bir durumdur ve zarar vermez. Ölçünün küçük tutulmasının nedeni zaten budur. Endişe edilmesi gereken durum, macunun düzenli olarak fazla miktarda kullanılması ya da çocuğun tüpten macun yemesidir.

Çocuk bir tüp macunun önemli bir kısmını yediyse, mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı görülebilir. Bu durumda beklemeden Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni 114 numaradan arayabilir ya da en yakın acil servise başvurabilirsiniz. Ne kadar macun yendiğini tahmin etmek için tüpü yanınızda götürün.

Macun tüplerini, diğer kişisel bakım ürünleri ve ilaçlar gibi çocuğun ulaşamayacağı bir yerde saklamak bu tür kazaları önler. Yetişkin macunlarının florür içeriği çocuk macunlarından daha yüksek olabilir; çocuğun yetişkin macununu kullanıp kullanamayacağını diş hekiminize sorun.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

İlk diş hekimi ziyaretinde, çocuğunuz için uygun macun miktarı ve florür içeriği konuşulur. Hekim, çocuğun çürük riskini değerlendirerek evde kullanılacak macunun yanında muayenehanede flor vernik uygulaması gibi ek koruyucu yöntemler önerebilir.

Kalıcı dişlerde beyaz çizgi, leke ya da kahverengi renk değişikliği fark ederseniz ya da çocuğunuz macunu düzenli olarak yutmaya devam ediyorsa diş hekiminizle konuşun. Süt dişlerinde mat beyaz lekeler ise çoğu zaman erken çürüğe işaret eder ve beklemeden değerlendirilmelidir.

Santral Kids'te

Santral Kids'te bu konu nasıl ele alınır?

Muayenede ailelere evde kullandıkları macunu ve fırçalama düzenini sorar, gerekirse doğru ölçüyü bir fırça üzerinde birlikte gösteririz. Çocuğa da tükürme ve fırçalamayı onun anlayacağı dille, oyun gibi anlatırız.

Çocuğun dişlerini ve çürük riskini değerlendirir, bulguları aileyle birlikte konuşuruz. Evdeki macun kullanımının yanında flor vernik gibi koruyucu bir uygulama gerekip gerekmediğine muayenede karar veririz.

Sık sorulanlar

İki yaşındaki çocuğum için florürsüz macun daha güvenli değil mi?

Genel öneri, ilk dişten itibaren florürlü macun kullanılmasıdır. Florürsüz macunlar çürüğe karşı aynı korumayı sağlamaz. Güvenliği sağlayan macunun türü değil, miktarıdır; Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi'nin (AAPD) önerisine göre üç yaşından küçük çocuklarda pirinç tanesi kadar macun yeterlidir.

Çocuğum macunu tükürmeyi bilmiyor, ne yapmalıyım?

Tükürme becerisi çoğu çocukta okul öncesi dönemde gelişir. Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi'nin (AAPD) önerisine göre üç yaşından önce pirinç tanesi kadar macun kullanın ve fırçalamadan sonra fazlasını temiz bir bezle silin. Önerilen küçük miktarın bir kısmının yutulması zarar vermez.

Fırçalamadan sonra ağzı suyla çalkalamak gerekir mi?

Bol suyla çalkalamak önerilmez. Fazla macunun tükürülmesi yeterlidir; ağızda kalan az miktardaki florür dişleri korumaya devam eder. Çocuk tadından rahatsız oluyorsa çok az suyla bir kez çalkalaması kabul edilebilir bir ara yoldur.

Çocuğum yetişkin macunu kullanabilir mi?

Yetişkin macunlarının florür içeriği ve aroması çocuk macunlarından farklı olabilir. Bazı yaş ve risk gruplarında hekim yetişkin macunu önerebilir. Bu kararı kendi başınıza vermek yerine çocuğunuzun diş hekimine danışmanız uygun olur.

Macun miktarını çocuğun kendisi sıkabilir mi?

Küçük çocuklar genellikle gereğinden fazla macun sıkar. Okul çağına kadar macunu bir yetişkinin sıkması ve fırçalamayı denetlemesi önerilir. Daha büyük çocuklara doğru ölçüyü göstererek bu sorumluluğu yavaş yavaş devredebilirsiniz.

Bu yazı Santral Klinik editör ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayenede hekim tarafından verilir.

İlk randevuyu birlikte planlayalım

Online randevu sisteminden size uygun saati seçin ya da bizi arayın; ilk ziyareti birlikte planlayalım.