İçeriğe geç

Koruyucu uygulamalar

Flor vernik uygulaması nasıl yapılır, ne kadar sürer?

Flor vernik, çocuk diş hekimliğinde en sık kullanılan koruyucu uygulamalardan biridir; ama adını duyan ebeveynlerin aklında çoğu zaman aynı sorular olur: Ne yapılıyor, çocuk zorlanır mı, sonra ne yemeli? Bu yazıda verniğin ne olduğunu, koltukta adım adım nasıl uygulandığını, sonrasında evde nelere dikkat edileceğini ve kimlere hangi aralıklarla önerildiğini anlatıyoruz.

· Santral Klinik editör ekibi

Flor vernik nedir?

Flor vernik, yüksek yoğunlukta florür içeren, reçine ya da benzeri bir taşıyıcı içinde hazırlanmış koyu kıvamlı bir koruyucudur. Dişin yüzeyine ince bir tabaka hâlinde sürülür ve tükürükle temas edince kısa sürede yapışkan bir film hâline gelir. Bu film florürün birkaç saat boyunca diş yüzeyiyle temasta kalmasını sağlar.

Diş yüzeyine geçen florür, minenin asit karşısında daha dirençli hâle gelmesine ve başlangıç aşamasındaki mineral kaybının onarılmasına yardım eder. Diş eti kenarındaki beyaz lekeler gibi erken çürük belirtileri, vernik ve evdeki bakımın birlikte uygulanmasıyla çoğu zaman ilerlemeden durdurulabilir.

Vernik, jel ya da köpük biçimindeki florür uygulamalarından farklıdır. Kullanılan miktar çok küçüktür, kaşık ya da tutucu gerektirmez ve dişlere yapıştığı için çocuk tarafından yutulan miktar azdır. Bu özellikleri sayesinde, tükürmeyi henüz bilmeyen küçük çocuklarda da güvenle kullanılabilir.

Koltukta adım adım ne olur?

Uygulamanın tamamı birkaç dakika sürer. İğne, delme ya da uyuşturma gerekmez. Bebeklerde ve küçük çocuklarda uygulama, ebeveynin kucağında ve hekimle diz dize oturularak da yapılabilir; böylece çocuk yabancı bir koltuğa yatmadan güven içinde kalır.

Aşağıdaki adımlar çoğu uygulamada benzerdir:

  • Dişlerin üzerindeki görünür plak ve yemek artığı fırça ya da gazlı bezle temizlenir.
  • Dişler pamuk rulo ya da gazlı bezle kurulanır; tükürüğün az olması verniğin daha iyi tutunmasını sağlar.
  • Vernik küçük bir fırçayla dişlerin tüm yüzeylerine ince bir tabaka hâlinde sürülür; çoğu zaman alt dişlerden başlanır.
  • Vernik tükürükle temas edince birkaç saniye içinde tutunur; çocuk hemen ağzını kapatabilir.
  • Aileye uygulama sonrası dikkat edilecekler anlatılır.

Çocuk neler hisseder?

Vernik sürülürken çoğu çocuk yalnızca hafif bir fırça teması hisseder. Verniğin tadı ürüne göre değişir; meyve ya da nane aromalı ürünler yaygındır. Bazı çocuklar ilk dakikalarda dişlerinin üzerinde kalın ya da pürüzlü bir tabaka olduğunu söyler; bu his birkaç saat içinde kaybolur.

Kullanılan ürüne göre dişler birkaç saat boyunca sarımsı ya da mat görünebilir. Bu renk kalıcı değildir ve ertesi gün fırçalamayla tamamen çıkar. Çocuğa uygulamadan önce "dişlerine koruyucu bir boya süreceğiz, rengi yarın gidecek" diye anlatmak, aynada gördüğü değişikliğe şaşırmamasını sağlar.

Ağlayan bir bebekte de uygulama yapılabilir; ağlarken ağız zaten açıktır ve işlem çok kısa sürer. Burada önemli olan, deneyimin çocuk için korkutucu bir anıya dönüşmemesidir. Bu yüzden uygulamayı sakin bir dille anlatmak ve çocuğun hazır olmasını beklemek, sonraki ziyaretlerin daha kolay geçmesine katkı sağlar.

Uygulamadan sonra evde dikkat edilecekler

Verniğin dişlerde kalma süresi, florürün ne kadar etkili olacağını belirler. Bu nedenle uygulamadan sonraki birkaç saat önemlidir. Ürünlerin talimatları birbirinden biraz farklı olabileceği için hekiminizin verdiği süreleri esas alın.

Genel olarak önerilenler şunlardır:

  • Uygulamadan hemen sonra su içilebilir ve yumuşak yiyecekler yenebilir.
  • Birkaç saat boyunca sert, çıtır, yapışkan ve çok sıcak yiyeceklerden kaçının.
  • Aynı gün sakız çiğnemeyin.
  • Hekiminizin söylediği süre dolmadan dişleri fırçalamayın; çoğu zaman o akşam fırçalama atlanır ve ertesi sabah normal düzene dönülür.
  • Ertesi gün florürlü macunla günde iki kez fırçalamaya her zamanki gibi devam edin.

Kimlere ve ne sıklıkla uygulanır?

Flor vernik, ilk süt dişinin çıkmasından itibaren uygulanabilir. Kimlere ve hangi aralıklarla uygulanacağı ise çocuğun çürük riskine göre belirlenir. Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD), çürük riski artmış çocuklarda profesyonel florür uygulamasının en az üç ila altı ayda bir yapılmasını önerir. Riski düşük çocuklarda uygulamanın gerekip gerekmediğine ve sıklığına hekim karar verir.

Çürük riskini artıran durumlar arasında daha önce çürük ya da dolgu geçmişi, dişlerde beyaz lekeler, sık şekerli atıştırma ya da içecek tüketimi, gece biberon ya da emzirmeyle beslenme, mine gelişim bozukluğu, ortodontik aparey kullanımı, ağız kuruluğu yapan ilaçlar ve fırçalamada zorlanmaya neden olan özel gereksinimler sayılabilir.

Vernik, evdeki florürlü macun kullanımının yerine geçmez. Macun her gün az miktarda florür sağlarken vernik belli aralıklarla daha yoğun bir destek verir. İkisi birlikte kullanıldığında birbirini tamamlar.

Uygulama gününe çocuğu hazırlamak

Vernik uygulaması kısa sürse de çocuğun ne olacağını önceden bilmesi işi kolaylaştırır. Evde bir oyuncak bebeğin ya da peluş ayının dişlerine yumuşak bir fırçayla "koruyucu boya" sürmek, çocuğun uygulamayı tanıdık bir oyun gibi görmesini sağlar. "Acımayacak", "iğne yok" gibi olumsuz kelimeleri kullanmak yerine, ne yapılacağını sade cümlelerle anlatmak daha iyi sonuç verir.

Randevuyu çocuğun yorgun ya da aç olmadığı bir zamana almak uygundur. Uygulamadan sonra birkaç saat sert ve çıtır yiyecek yenmeyeceği için randevudan önce hafif bir öğün yedirmek, sonrasında acıkıp huysuzlanmasını önler. Uygulama günü için evde yoğurt, çorba ya da püre gibi yumuşak bir akşam yemeği planlamak da işinizi kolaylaştırır.

Uygulamadan sonra çocuğu cesaretinden dolayı övmek, bir sonraki ziyareti de olumlu bir beklentiyle karşılamasına yardım eder. Bu övgünün şekerli bir ödülle değil, sözle ya da küçük bir etkinlikle yapılması dişler açısından da tutarlı bir mesaj verir.

Güvenlik ve uygulanmadığı durumlar

Bir vernik uygulamasında kullanılan miktar çok küçüktür ve büyük kısmı dişlere tutunur. Bu yüzden doğru uygulandığında florozis gibi aşırı florür alımına bağlı sorunlara yol açma olasılığı düşüktür. Çocuğun evde kullandığı macun miktarının yaşına uygun olması ve florür tableti gibi ek kaynakların hekim önerisi olmadan kullanılmaması, toplam florür alımını dengede tutar.

Bazı verniklerin içinde kolofonyum adı verilen bir reçine bulunur. Bu maddeye ya da yapıştırıcı bantlara alerjisi bilinen çocuklarda farklı bir ürün seçilir veya vernik uygulanmaz. Ağızda yaygın yara, aft ya da iltihaplı diş eti varsa uygulama genellikle bu durum geçene kadar ertelenir. Astımı, alerjisi ya da başka bir sağlık sorunu olan çocukların bilgilerini uygulamadan önce hekiminizle paylaşın.

Ne zaman diş hekimine başvurmalı?

Çocuğunuzun dişlerinde diş eti kenarı boyunca tebeşir beyazı mat bir çizgi ya da lekeler görürseniz, özellikle üst ön dişlerde, kontrol için randevu alın. Bu lekeler başlangıç çürüğünün işareti olabilir ve vernik bu aşamada en çok fayda sağladığı dönemdedir.

Uygulamadan sonraki günlerde ağızda kızarıklık, şişlik, kaşıntı ya da döküntü gibi alışılmadık bir tepki fark ederseniz beklemeden hekiminize bilgi verin. Bu tür tepkiler nadirdir ama bir sonraki uygulamada ürün seçimini etkiler.

Santral Kids'te

Santral Kids'te bu konu nasıl ele alınır?

Vernik uygulamasından önce çocukla tanışır, kullanacağımız fırçayı ve verniği ona gösterip ne yapacağımızı onun anlayacağı dille anlatırız. Küçük çocuklarda uygulamayı ebeveynin kucağında yapabiliriz.

Uygulamanın gerekip gerekmediğine ve sıklığına, çocuğun dişlerindeki bulgulara ve çürük riskine göre muayenede karar veririz. Uygulamadan sonra evde dikkat edilecekleri aileyle birlikte konuşur, sonraki kontrolün zamanını birlikte planlarız.

Sık sorulanlar

Flor vernik uygulaması ne kadar sürer?

Dişlerin temizlenip kurulanması ve verniğin sürülmesi birkaç dakika sürer. Çoğu zaman muayenenin sonunda yapılır ve ayrı bir randevu gerektirmez. Çocuğun uyumuna göre süre biraz değişebilir; iğne ya da uyuşturma kullanılmaz.

Vernikten sonra çocuk ne zaman yemek yiyebilir?

Uygulamadan hemen sonra su içilebilir ve yumuşak yiyecekler yenebilir. Birkaç saat boyunca sert, çıtır, yapışkan ve çok sıcak yiyeceklerden kaçınmak verniğin dişlerde kalmasına yardım eder. Kesin süreyi kullanılan ürüne göre hekiminiz söyler.

Vernikten sonra dişler neden sarı görünüyor?

Bazı vernikler sarımsı ya da mat bir renk bırakır. Bu, verniğin diş yüzeyinde durduğunu gösterir ve kalıcı değildir. Hekiminizin söylediği süre dolduktan sonra yapılan ilk fırçalamayla renk tamamen çıkar.

Çocuğum verniği yutarsa zararı olur mu?

Kullanılan miktar çok küçük olduğu ve vernik dişlere hızla tutunduğu için çocuğun yuttuğu miktar azdır. Doğru uygulandığında bu miktarın sağlık açısından sorun yaratması beklenmez. Evdeki macun miktarının yaşa uygun olması, toplam florür alımını dengede tutmaya yardım eder.

Vernik yapıldıysa florürlü macuna gerek kalır mı?

Kalır. Vernik belli aralıklarla yoğun bir florür desteği sağlar; macun ise her gün az miktarda florür vererek bu korumayı sürdürür. Ertesi günden itibaren yaşa uygun miktarda florürlü macunla günde iki kez fırçalamaya devam edilmelidir.

Bebeğe flor vernik yapılabilir mi?

Evet, ilk süt dişinin çıkmasından itibaren uygulanabilir. Bebeklerde uygulama ebeveynin kucağında ve çok kısa sürede yapılır. Gerekli olup olmadığı ve sıklığı, bebeğin beslenme alışkanlıklarına ve dişlerdeki bulgulara göre muayenede belirlenir.

Vernik ne sıklıkla tekrarlanmalı?

Sıklık çocuğun çürük riskine göre belirlenir. AAPD, çürük riski artmış çocuklarda profesyonel florür uygulamasının en az üç ila altı ayda bir yapılmasını önerir. Riski düşük çocuklarda daha seyrek uygulama ya da yalnızca evdeki bakım yeterli olabilir; kararı muayenede hekim verir.

Bu yazı Santral Klinik editör ekibi tarafından hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı muayenede hekim tarafından verilir.

İlk randevuyu birlikte planlayalım

Online randevu sisteminden size uygun saati seçin ya da bizi arayın; ilk ziyareti birlikte planlayalım.